Kwik

Kwik heeft meer negatieve gevolgen voor de gezondheid dan de meeste mensen denken. Het kan in uw woning terechtkomen nadat een kwikthermometer, -barometer, -bloeddrukmeter, spaarlamp of tl-lamp breekt. Kwik verdampt langzaam en hierbij komt een giftige damp vrij. Zorg ervoor dat het kwik op de juiste manier wordt opgeruimd om gezondheidsschade te voorkomen.  Kwik

Bij het morsen van vloeibaar kwik ontstaan zeer fijne druppeltjes. Bij het breken van een spaarlamp of tl-lamp komt kwik in poedervorm vrij. De druppeltjes en het poeder hechten gemakkelijk aan textiel, schoenen, enz. en kunnen zich overal verspreiden. 

Maatregelen die u direct dient te nemen
Als u kwik heeft gemorst, neem dan meteende volgende voorzorgsmaatregelen:

  • Laat iedereen de ruimte verlaten (zeker zwangeren, kinderen en huisdieren). Doe dit zonder uitstel, maar rustig: niet overhaast.
  • Loop niet door het gebroken materiaal en het gemorste kwik. Als u vermoedt dat u door het gebroken materiaal bent gelopen, doe dan uw schoenen uit, verpak ze in een plastic zak en zet deze buiten.
  • Open ramen en buitendeuren van de betrokken ruimte, maar sluit deuren naar andere ruimtes.
  • Zet de verwarming en luchtbehandelingssysteem uit.
  • Gebruik geen stofzuiger, bezem of stoffer en blik. Spoel kwik nooit door de afvoer.
  • Lees de instructies hieronder voordat u gaat opruimen.

Opruimen
Barometer en bloeddrukmeters bevatten veel meer kwik dan een kwikthermometer en deze bevat meer kwik dan een spaarlamp. Het is moelijker vloeibaar kwik volledig te verwijderen dan kwik in poedervorm. De opruiminstructies zijn daarom toegesneden op het voorwerp waar het kwik uit is vrijgekomen. Ook de ondergrond waarop het kwik is gemorst, is bepalend voor de manier waarop het moet worden opgeruimd. 

  • Bij breuk van een voorwerp met veel kwik, zoals een barometer of een bloeddrukmeter, is het raadzaam om het opruimen niet zelf uit te voeren maar dit door een professioneel bedrijf te laten doen. Dit bedrijf kan de schoonmaakwerkzaamheden en het resultaat direct controleren met een kwikmeting. De GGD kan u hierbij adviseren. Neem bij breuk van een voorwerp met veel kwik daarom altijd contact op met de plaatselijke GGD.
  • Bij breuk van een kwikthermometer kunt u zelf opruimen volgens één van de onderstaande instructies. Het is raadzaam om de GGD te informeren en te overleggen over de mogelijkheden van een controlemeting.
  • Bij breuk van een spaarlamp of fluorescentielamp kunt u zelf opruimen volgens één van de onderstaande instructies. Een controlemeting is niet nodig. Let er wel op dat u bij breuk van spaarlampen en tl-lampen eerst 15 minuten wacht voordat u gaat opruimen. Bij spaarlampen is de kwikconcentratie korte tijd hoog. Door ventilatie zal de kwikconcentratie snel lager worden. 

Opruiminstructies
De instructies voor het veilig opruimen van kwik verschillen per situatie: 

Voorkom blootstelling
De beste manier om kwikvergiftiging te voorkomen is het preventief uit uw huis verwijderen van voorwerpen met vloeibaar kwik zoals een barometer, ouderwetse koortsthermometer of bloedrukmeter. Sommige thermostaten bevatten ook veel kwik. Voor al deze voorwerpen zijn tegenwoordig goede, bijvoorbeeld digitale, alternatieven op de markt. U kunt een voorwerp met kwik gratis inleveren als klein chemisch afval bij uw gemeente. Het is niet nodig om spaarlampen te verbannen uit uw woning, omdat hier veel minder kwik in zit. Wel dient u ze zorgvuldig te hanteren en af te voeren na gebruik, om breken te voorkomen. 

Gevolgen acute blootstelling
Het inademen van kwikdamp is slecht voor de gezondheid. De gevolgen zijn over het algemeen tijdelijk, maar bij een hoge concentratie of een langdurige blootstelling kan de schade ook blijvend zijn. Na breuk van een voorwerp met kwik kan de lucht binnenshuis hoge concentraties kwikdamp bevatten. Meestal zijn de concentraties niet zo hoog dat ze tot acute gezondheidsklachten aanleiding geven. Acute klachten kunnen alleen door inademing ontstaan bij een breuk waarbij veel kwik vrijkomt, zoals uit barometers of bloeddrukmeters, waarbij niet direct voorzorgsmaatregelen zijn genomen. Bij acute gezondheidsklachten gaat het om metaalsmaak, rillingen, koorts, hoofdpijn, hoesten, kortademigheid, misselijkheid en braken. 

Gevolgen chronische blootstelling
Wanneer er een barometer, bloeddrukmeter of kwikthermometer breekt en niet zorgvuldig wordt opgeruimd, kan er langdurig een matig verhoogde concentratie kwik blijven bestaan. Dit gebeurt wanneer het kwik niet zorgvuldig wordt opgeruimd. Wanneer dit in uw woning gebeurt, kunt u chronisch aan kwik worden blootgesteld. Dit kan gevolgen hebben voor uw nierfunctie en uw zenuwstelsel. Effecten op het zenuwstelsel zijn bijvoorbeeld tremoren, prikkelbaarheid, problemen met concentratie en met het korte termijn geheugen. Incidenteel worden andere klachten gezien zoals een rode verkleuring en schilfering van de huid van vooral gezicht, handen en voeten, jeuk of pijn in vingers en tenen en tandvleesontsteking. 

Spaarlamp of tl-lamp
Wanneer een spaarlamp of tl-lamp breekt, zijn de kwikconcentraties niet zo hoog dat gezondheidsklachten te verwachten zijn. Toch is zorgvuldig opruimen noodzakelijk om chronische blootstelling aan lage concentraties kwik te voorkomen. 

Risicogroepen
Kinderen en ongeborenen lopen extra risico’s wanneer zij blootstaan aan kwik. Dit geldt ook voor personen met een verminderde nierfunctie. Hoewel zwangeren zelf niet gevoeliger zijn voor kwik, worden zij vanwege het effect op het ongeboren kind wel als risicogroep aangemerkt. 

Meer informatie
U kunt voor meer informatie over de gezondheidsrisico’s van kwik contact opnemen met GGD Kennemerland (medische milieukunde), 023-5159500. Neem altijd contact op met de GGD bij breuk van een barometer of bloeddrukmeter. Ook bij een incident met kwik op een kinderdagverblijf of een school raden wij u aan altijd contact op te nemen met de GGD.